Menu

Swoboda w Montessori

Swoboda była rozumiana przez Marię Montessori następująco:

"... Z punktu widzenia biologicznego pojęcie swobody w najwcześniejszym dzieciństwie powinno być rozumiane jako warunek sprzyjający rozkwitowi osobowości (...) "

elipsoida MontessoriW ten sposób nawet ze stanowiska fizjologicznego wynika swobodny rozwój świadomości.

Ograniczenie tak rozumianej swobody stanowi tylko dobro innych ludzi nie służy jednak dziecku. Rodzicom łatwiej jest podejmować decyzje, ponieważ wiedzą, że nie usłyszą sprzeciwu. Tłumaczą to niedojrzałością i niedorosłością dziecka. Swoboda ta dotyczy także wyboru przez dziecko przedmiotu i czasu pracy. Gdy dziecko ma podsuwane zadania do rozwiązania, nie należy się denerwować, gdy dziecko nie chce podejść do problemu poważnie. Otoczenie dziecka nie może krępować jego ruchów, przeciwnie musi odpowiadać jego motorycznym potrzebom. W tym celu powinno być wyposażone w odpowiednie meble i przedmioty codziennego użytku. Meble powinny być dostosowane do rozmiarów i sił dziecka, by czuło się ono ich właścicielem i by umożliwiały mu one osiągnięcie zręczności. Zaś dostosowane do możliwości dziecka przedmioty codziennego użytku pozwalają mu wykonywać prace, które normalnie są dla niego niedostępne. Może, więc ono np. nakrywać do stołu, prać, prasować itp. Wszystkie te czynności dziecka powinny być traktowane poważnie i ze zrozumieniem. Dziecko może powtarzać także czynność dowolną ilość razy, nawet wtedy, gdy nie ma ono konkretnego celu poza potrzebą uzyskania wprawy np. wyciera ono kilkadziesiąt razy stół, który jest czysty.

elipsoida MontessoriInną cechą tego otoczenia jest indywidualizacja, którą organizacyjnie ułatwia skupienie w jednej grupie dzieci z trzech roczników. Otoczenie to pomaga także dziecku czynić obserwacje i ćwiczyć zmysły. Jest ono proste i uporządkowane, bo to ułatwia poznanie i odnalezienie się w zewnętrznym świecie. Ważną cechą jest także cisza, która sprzyja pracy dziecka, bo pomaga mu skupić się. Jest to także środowisko pełne radości dzieci z ich własnej pracy. Wreszcie otoczenie pomaga rozwijać się dziecku. Realizuje się ono w nim przez własną, pogłębioną skupioną pracę i zachwyt z dokonywanych odkryć.

Bardzo ważnym składnikiem opisywanego otoczenia jest materiał rozwojowy. Niektórzy utożsamiają go z pomocami dydaktycznymi, ale nie jest to zgodne z intencjami Marii Montessori, ponieważ jego celem jest nie dydaktyka, ale fizyczny, psychiczny i duchowy rozwój dziecka. Na opracowanie tego materiału Maria Montessori poświęciła 12 lat pracy polegającej na żmudnych i wnikliwych obserwacjach dzieci. Sama koncepcja pomocy zrodziła się z analizy cyklów rozwojowych dziecka i analizy wytworów ludzkiej kultury i cywilizacji, które zostały rozbite na pojedyncze, tworzące je składniki w przystępnej formie przedstawione dzieciom. Przy czym wybór tych wytworów zdeterminowany był możliwościami rozwojowymi dziecka, czyli jego naturalnymi fazami rozwoju. Pojedynczym składnikom tworzącym dany wybrany wytwór ludzkiej kultury i cywilizacji przypisywała Marii Montessori poszczególne ćwiczenia, które mają doprowadzić do ich opanowania. Ćwiczenia te są kompletne, samodzielne i interesujące dla dziecka, kształcą umiejętność, która może istnieć sama, ale zarazem może być częścią czegoś większego.

elipsoida MontessoriPo wyćwiczeniu tych elementów następuje jak gdyby wewnętrzna, intelektualna synteza. Dziecko poprzez stopniowe ćwiczenie, rozumienie i nazywanie prostych [swoboda, montessori] elementów, następnie syntetyzowanie ich na coraz wyższym poziomie pogłębia coraz bardziej poznanie dorobku ludzkiej cywilizacji i kultury, czyli materiał ten otwiera jak gdyby świat przed dzieckiem, daje mu "klucz do świata" dzięki niemu dziecko chaotyczne i nieuporządkowane wrażenia porządkuje. Zbiera ono doświadczenia poprzez porównania, różnicowanie, układanie par, wyszukiwanie kontrastów i stopniowanie. Dziecko odkrywa świat samodzielnie, ponieważ w materiał rozwojowy wbudowana jest kontrola błędów, która umożliwia znalezienie tylko takiego rozwiązania problemu, jakie mu nadała ludzka cywilizacja. Dzięki kontroli błędów, która może być konstrukcyjną, dziecko samo poszukuje rozwiązań, co nie jest bez wpływu na rozwój jego osobowości, zaś radość z osiągniętego celu, często po bardzo długich poszukiwaniach jest wielka. Dziecko nabiera zaufania do swojej pracy i pragnie nowych trudniejszych zadań. Ważną cechą tego materiału jest także jego zaproszeniowy charakter tzn. poprzez dostosowanie do fazy rozwoju dziecka zwraca on na siebie jego uwagę, wywołując zainteresowanie, a tym samym chęć pracy z nim. Pedagogika montessoriańska odnosi się do początkowych faz rozwoju dziecka jednak jest bardzo ważna na późniejszych etapach. W wieku niemowlęcym i wczesnoprzedszkolnym kształtuje się większość zmysłów i zachowań. Margaret Mahler, (węgierska psycholog dziecięca, zajmująca się psychoanalizą) dopatruje się nawet w tych okresach rozwoju, późniejszych osobowości. Dlatego też prace Marii Montessori są tak ważne dla rozwoju wszystkich kierunków pedagogicznych i psychologicznych. Traktuje ona dziecko jak niezależną, odpowiedzialną za siebie istotę. Rolą rodziców i wychowawców jest stymulacja z uwzględnieniem niezależności i indywidualności jednostki.

Ta strona wykorzystuje pliki cookies i zapisuje je na Twoim urządzeniu. Pozostając na stronie akceptujesz taki stan rzeczy.

akceptuję czytaj więcej
do góry
grupa MTMrealizacja: